Ładowanie strony...
Codzienne życie mieszkańców, tradycje, szkoła, praca i przemiany wsi na przestrzeni lat
Janowice to nie tylko historia dawnych właścicieli i zabytków. To przede wszystkim życie mieszkańców: szkoła, parafia, dom kultury, straż, sklepy, rolnictwo, sadownictwo, emigracja, praca i codzienne zmiany zachodzące przez kolejne dekady.
W materiałach źródłowych zapisano, że w 1921 roku Janowice liczyły 1380 mieszkańców, a w roku 2004 około 1260. Wieś należy do gminy Pleśna w powiecie tarnowskim i sąsiaduje między innymi z Wróblowicami, Dąbrówką Szczepanowską, Lubinką, Lichwinem i Siemiechowem.
Taka liczba mieszkańców pokazuje, że Janowice były i pozostają dużą wsią, posiadającą własne instytucje, tradycje, szkołę, parafię i rozbudowaną strukturę przysiółków.
W materiałach wymieniono przysiółki i części wsi: Ustronie, Podbrzeście, Grzywna, Zadziele, Działy-Lipie, Kopaliny, Domy nad szkołą, Centrum, Górna Wieś, Gierowa, Dolna Wieś i Bigosówka.
Nazwy te są ważne, ponieważ pokazują, że Janowice nie są jednorodnym punktem na mapie, ale rozproszoną miejscowością z własną lokalną geografią, pamięcią poszczególnych części i codziennymi trasami mieszkańców.
Dom Kultury w Janowicach służy mieszkańcom od 1965 roku. W materiałach opisano go jako filię Gminnego Ośrodka Kultury w Pleśnej. Był miejscem spotkań, wydarzeń, pracy biblioteki i lokalnych inicjatyw.
Na początku lat sześćdziesiątych w budynku mieściły się także ważne funkcje publiczne: biblioteka, Gromadzka Rada Narodowa, świetlica, remiza strażacka i przedszkole letnie.
Ochotnicza Straż Pożarna w Janowicach została utworzona w 1885 roku. Jej obecność w miejscowości pokazuje, jak wcześnie mieszkańcy organizowali się wokół wspólnego bezpieczeństwa, pomocy i odpowiedzialności za wieś.
W 2005 roku odbyły się uroczystości 120-lecia OSP w Janowicach, co potwierdza ciągłość tej instytucji i jej znaczenie dla lokalnej wspólnoty.
Wśród instytucji i punktów ważnych dla mieszkańców wymieniano Bibliotekę Publiczną, Bank Spółdzielczy, Punkt Apteczny, Pocztę Polską oraz sklepy prywatne. Takie miejsca budowały codzienną samodzielność wsi i zmniejszały konieczność wyjazdów do miasta.
W materiałach pojawiają się również konkretne sklepy i punkty handlowe, między innymi sklep samoobsługowy „El-Stach”, „To i owo”, hurtownia w budynku po dawnej mleczarni, sklep gospodarczo-przemysłowy „Dobropasz”, sklep Romana Krakowskiego oraz kiosk przy przystanku autobusowym.
Ośrodek Zdrowia w Janowicach został wybudowany staraniem księdza Władysława Kowalczyka, dzięki wsparciu Polonii amerykańskiej oraz mieszkańców wsi. Oddano go do użytku w 1963 roku. Służył mieszkańcom Janowic, Lubinki i Dąbrówki Szczepanowskiej.
W ośrodku przyjmowali lekarz ogólny oraz lekarz stomatolog. W materiałach podkreślono, że klub „Janowice” w Chicago pomagał przy budowie ośrodka zdrowia, budowie nowego kościoła oraz wspierał szkołę, między innymi fundując pomoce edukacyjne i wyposażenie.
Szkoła Podstawowa w Janowicach była jedną z najważniejszych instytucji lokalnych. W materiałach wymieniono boisko do piłki nożnej, boisko do piłki siatkowej, boisko do koszykówki oraz skocznię do skoku w dal. Asfalt na boisku do siatkówki położono w lipcu 2003 roku.
3 maja 2001 roku odbyło się zebranie założycielskie stowarzyszenia UKS „Herkules” Janowice, co przyczyniło się do rozwoju sportu. Szkoła była więc nie tylko miejscem nauki, ale także centrum aktywności młodzieży, uroczystości i wydarzeń wiejskich.
Do 1989 roku większość mieszkańców Janowic zajmowała się rolnictwem, hodowlą zwierząt, ogrodnictwem i sadownictwem. Gospodarstwa były niewielkie, najczęściej trzy- lub czterohektarowe, częściowo zmechanizowane. Dopiero od końca lat siedemdziesiątych bardziej rozpowszechniła się hodowla świń i bydła.
W Janowicach funkcjonowała mleczarnia. Wozacy zbierali rano mleko od gospodarzy. Dobra koniunktura w rolnictwie i sadownictwie sprawiała, że rozwijały się zabudowania gospodarcze, rosły stada bydła, a mechanizacja stopniowo wypierała pracę ręczną.
Ważną częścią życia gospodarczego były sady. Zakładano specjalistyczne sady, głównie jabłoniowo-czereśniowe. Ze względu na ograniczony areał ziemi przestrzeń między rzędami drzew wykorzystywano pod uprawę zbóż lub roślin okopowych.
W sezonie działały skupy owoców i warzyw, gromadzące po kilkaset ton jabłek przemysłowych, kilkadziesiąt ton śliwek węgierek, ogórki oraz wiele ton porzeczki czarnej i czerwonej. Ta część gospodarki silnie wpływała na rytm pracy mieszkańców.
Od lat osiemdziesiątych coraz większe znaczenie w budżetach rodzinnych zaczęły mieć renty i emerytury, w tym renty rolnicze. Młodzi mieszkańcy coraz częściej opuszczali wieś, wyjeżdżając do miasta lub za granicę. Popularnymi kierunkami stawały się Stany Zjednoczone oraz kraje Europy Zachodniej, między innymi Austria, Niemcy, Grecja i Hiszpania.
Po przemianach ustrojowych wielu mieszkańców zostało zwolnionych z tarnowskich zakładów pracy. Warunki ekonomiczne zmuszały ludzi do zakładania własnych firm. Rozwijała się agroturystyka, niektórzy podejmowali pracę w leśnictwie, inni tworzyli małe przedsiębiorstwa, na przykład zajmujące się wyrobem knotów do zniczy albo produkcją klepki parkietowej.
Lata siedemdziesiąte były czasem rozbudowy Janowic. Wznoszono coraz więcej domów murowanych, wyposażonych w wodociągi i centralne ogrzewanie. Z pejzażu wsi znikały ostatnie domy kryte słomą. Działało kilka sklepów, kiosk Ruchu, dwa zakłady fryzjerskie i Bar Słoneczny.
Wprowadzenie stanu wojennego oraz kryzys gospodarczy lat osiemdziesiątych zahamowały rozwój. Reglamentacja żywności i wielu dóbr utrudniała codzienne życie. Młodzi zaczęli coraz częściej wyjeżdżać za granicę w poszukiwaniu lepiej płatnej pracy.
Po 1989 roku Janowice weszły w okres kolejnych zmian. W 1993 roku doprowadzono do miejscowości gaz, a od 1995 roku działała centrala telefoniczna, dzięki której większość mieszkańców została podłączona do sieci telefonicznej. W 1997 roku miejscowość dotknęła kolejna powódź.
Szkoła stopniowo unowocześniała wyposażenie. Pierwszy komputer pojawił się w 1994 roku, w 1997 roku działał kserograf służący zarówno szkole, jak i mieszkańcom, a od 1999 roku szkoła dysponowała pracownią komputerową z 10 stanowiskami połączonymi w sieć i dostępem do Internetu.
W 2002 roku na terenie przyszkolnym odbyły się Dożynki Gminne, w 2003 roku szkoła uzyskała asfaltowe boisko do siatkówki i koszykówki, a w ostatnich latach coraz większą popularnością cieszył się wyciąg orczykowy Lubinka, mieszczący się w granicach administracyjnych Janowic.