Ładowanie strony...
Pałac, kapliczki, stare budynki oraz miejsca historyczne zachowane w Janowicach.
Janowice mają kilka miejsc szczególnie ważnych dla lokalnej pamięci: pałac z parkiem, kościół parafialny, cmentarze, kapliczki i krzyże przydrożne. Każde z tych miejsc opowiada inną część historii wsi.
Jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów Janowic jest dawny dwór, przebudowany w XIX wieku w stylu eklektycznym i neogotyckim. Najstarszą jego częścią są XVIII-wieczne, sklepione półłucznie piwnice. W materiałach opisano także okrągłą salę balową oraz dużą jadalnię ozdobioną XIX-wiecznymi kredensami.
Do bryły pałacu przylega czworoboczna wieża z ostrołukowymi oknami, zwieńczona krenelażem. Przy głównym wejściu znajduje się okazały portyk, na którym widoczny jest herb Nałęcz. Od strony zachodniej występują półokrągłe ryzality, nadające budowli charakter rezydencji o romantycznym, neogotyckim wyrazie.
W wieży pałacu wmurowany jest portal z napisem A.D. 1695, prawdopodobnie przeniesiony z zamku w Melsztynie. Ten detal dodatkowo łączy Janowice z szerszą historią regionu i dawnych założeń rezydencjonalnych nad Dunajcem.
Wokół pałacu zachował się XIX-wieczny park w stylu angielskim. W materiałach wspomniano aleję lipową z kilkoma okazami blisko 200-letnich lip, ponadstuletnie dęby oraz pierwotny układ alejek i ścieżek. W parku zachowały się także ślady dawnych wysp, z których jedną porastały dęby, a drugą wierzby.
Pałac został zbudowany niegdyś w pobliżu Dunajca. Z czasem rzeka zmieniła koryto i obecnie płynie dalej od dawnego założenia dworskiego. W późniejszym okresie obiekt pełnił funkcję Domu Pracy Twórczej Politechniki Krakowskiej, a następnie był dzierżawiony przez prywatnych użytkowników. Niezależnie od późniejszych funkcji pozostaje jednym z najważniejszych znaków dawnej warstwy ziemiańskiej w Janowicach.
Parafia Podwyższenia Krzyża w Janowicach została utworzona w 1925 roku. Kościół sprowadzono jednak wcześniej — w 1909 roku przewieziono do Janowic drewnianą świątynię z Lubczy koło Pilzna. Było to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne, wymagające zaangażowania mieszkańców i lokalnych społeczników.
Przy wznoszeniu kościoła szczególnie zasłużył się Filip Zapart. W dawnym kościele znajdowała się tablica pamiątkowa poświęcona jego staraniom. Pierwszymi duszpasterzami stale związanymi z Janowicami byli księża pełniący także funkcje katechetyczne i społeczne.
W kościele znajdowała się pamiątkowa tablica poświęcona parafianom zamordowanym przez hitlerowców w czasie II wojny światowej. W materiałach wymieniono także obraz olejny Piety z XIX wieku, nowoczesne witraże przedstawiające postaci świętych i błogosławionych, słynący łaskami krzyż z XVIII wieku oraz zabytkową chrzcielnicę z XIX wieku.
Nowy kościół został poświęcony w 1994 roku, a 28 sierpnia 2005 roku odbyła się uroczysta konsekracja świątyni z udziałem biskupa ordynariusza diecezji tarnowskiej Wiktora Skworca. Uroczystość ta zbiegła się z 80. rocznicą istnienia parafii.
Cmentarz parafialny położony jest w centrum wsi, około 200 metrów na północny zachód od kościoła. Znajdują się tam groby osób szczególnie związanych z parafią i lokalną historią, między innymi księdza Józefa Mariańskiego, wieloletniego proboszcza Janowic, oraz księdza Michała Gniewka.
Na cmentarzu spoczywa również Zygmunt Klimecki, legionista zmarły w 1918 roku po trudach wojennych. Jego grób przypomina o udziale mieszkańców i osób związanych z Janowicami w wydarzeniach, które doprowadziły do odzyskania przez Polskę niepodległości.
Cmentarz wojenny nr 190 w Janowicach jest zabytkowym cmentarzem żołnierzy armii austro-węgierskiej poległych w okresie od grudnia 1914 do maja 1915 roku. Otacza go kamienne ogrodzenie, a od frontu kuta metalowa balustrada.
Nad cmentarzem góruje wykonany z piaskowca pomnik Chrystusa ukrzyżowanego. U jego podnóża umieszczono napisy: „Do nieśmiertelności prowadzi wiernych brama śmierci” oraz „Szczęśliwi błogosławią nas, dzięki których ofierze żyją”. Projektantem pomnika i cmentarza był H. K. Scholz, a projekt powstał w 1917 roku.
Przy wejściu znajduje się mogiła 11 żołnierzy 38. Pułku Strzelców Lwowskich, poległych we wrześniu 1939 roku. Opiekę nad mogiłą i całym cmentarzem wojennym sprawowali harcerze oraz uczniowie Szkoły Podstawowej w Janowicach.
Na terenie Janowic znajduje się wiele zabytkowych kapliczek i krzyży przydrożnych. Przedstawiają one między innymi Chrystusa Frasobliwego i Matkę Boską. Część z nich ufundowano jako wyraz wdzięczności za otrzymane łaski, na przykład za narodziny długo oczekiwanego dziecka.
Kapliczki były i nadal mogą być miejscami lokalnej modlitwy oraz spotkań mieszkańców. Przy niektórych gromadzono się wieczorami w maju, aby śpiewać pieśni maryjne. Dzięki temu mała architektura sakralna nie była tylko ozdobą krajobrazu, lecz częścią życia duchowego wsi.
Krzyże i kapliczki są rozproszone po różnych częściach Janowic. Wskazują dawne drogi, granice przysiółków i miejsca szczególnie ważne dla rodzin. Warto poświęcić im osobną dokumentację fotograficzną, ponieważ wiele takich obiektów przechowuje pamięć o fundatorach, wydarzeniach i dawnych zwyczajach.
Zabytki Janowic nie ograniczają się do budynków. Miejscami pamięci są także cmentarze, mogiły, tablice, dawne drogi, fragmenty założeń dworskich i obiekty, które przez lata służyły mieszkańcom. W kościele utrwalono pamięć o parafianach zamordowanych podczas okupacji. Na cmentarzu wojennym zachowano pamięć o żołnierzach z lat 1914-1915 i 1939.
Wartością tej podstrony powinno być nie tylko wymienienie obiektów, ale pokazanie, że każdy z nich łączy się z konkretnymi ludźmi, wydarzeniami i przemianami wsi. Pałac przypomina o dawnym dworze, kościół o wysiłku mieszkańców, cmentarze o ofiarach wojen, a kapliczki o codziennej religijności i rodzinnych historiach Janowiczan.